TQFsayno

ข้อเสนอของคณาจารย์ทั่วประเทศต่อแนวทางการปฏิรูปอุดมศึกษาไทย
เรียน ฯพณฯ นายกรัฐมนตรี
เรื่อง ขอให้มีการทบทวนแนวทางการปฏิรูปอุดมศึกษาไทย
สำเนาถึง กกอ. สกอ. อธิการบดีทั่วประเทศ ที่ประชุมอธิการบดีทั่วประเทศ ที่ประชุมสภาคณาจารย์ทั่วประเทศ

สืบเนื่องจากการที่สำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา(สกอ.)และคณะกรรมการการอุดมศึกษา(กกอ.) ได้ดำเนินนโยบายการปฏิรูปอุดมศึกษา โดยเน้นการผลักดันให้มหาวิทยาลัยชั้นนำของไทยเป็นมหาวิทยาลัยวิจัยแห่งชาติ สร้างความเป็นเลิศทางวิชาการ เพียงเพื่อการไต่อันดับสู่ความเป็นมหาวิทยาลัยระดับโลก และการบังคับใช้กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ อันเป็นที่รู้จักกันดีในนามของ มคอ. หรือเรียกเป็นภาษาอังกฤษโดยย่อว่า TQF เพื่อควบคุมให้การเรียนการสอนในระดับมหาวิทยาลัยเป็นไปในทิศทางและมาตรฐานเดียวกัน แนวทางทั้งสองประการ ถูกพัฒนาขึ้นมาพร้อมกับการสร้างตัวชี้วัดจำนวนมาก และระบบการกรอกเอกสารในปริมาณมหาศาล เพื่อใช้วัดผลการดำเนินงานของหลักสูตรและอาจารย์ในมหาวิทยาลัยให้เป็นไปตามแนวทางที่สกอ.กำหนด
แนวนโยบายดังกล่าวเน้นการควบคุมบังคับแบบรวมศูนย์อำนาจ ด้วยการสร้างมาตรฐานเชิงเดี่ยวขึ้นใช้กับทุกสาขาวิชาการและทุกมหาวิทยาลัย วัดคุณภาพเพียงด้วยผลงานเชิงปริมาณภายใต้กรอบคิดที่คับแคบของสกอ.และสร้างภาระการกรอกเอกสารจำนวนมากที่ไม่เกี่ยวข้องใด ๆ กับคุณภาพวิชาการให้กับคณาจารย์ ซึ่งสร้างปัญหานานับประการขึ้นต่อระบบการเรียนการสอน และการพัฒนางานวิชาการในมหาวิทยาลัย ตลอดจนทิศทางอันยั่งยืนในการพัฒนาอุดมศึกษา อันได้แก่

1.บั่นทอนเจตจำนงค์และความรับผิดชอบต่อสังคมของอุดมศึกษา การที่สกอ.มุ่งสร้างมหาวิทยาลัยไทยไปสู่ความเป็นเลิศด้วยการยึดเอาระบบการจัดอันดับ (ranking) ขององค์กรธุรกิจบางแห่ง อาทิ Time Higher Education-QS เป็นเกณฑ์มาตรฐานเพียงอย่างเดียว เป็นแนวทางที่เป็นปัญหาอย่างยิ่ง เพราะระบบการจัดอันดับดังกล่าวเป็นระบบที่เป็นที่วิพากษ์วิจารณ์กันอย่างมากในวงการอุดมศึกษานานาชาติ ถึงความน่าเชื่อถือทางวิชาการ ความอคติทางเชื้อชาติและภาษา ตลอดจนความเป็นมาตรฐานเชิงเดี่ยวภายในโลก ที่เน้นแต่เพียงภาษาอังกฤษเป็นสำคัญ โดยให้ความสำคัญกับหลักเกณฑ์เชิงปริมาณเพียงอย่างเดียว หากแต่ขาดความใส่ใจต่อความสำคัญเชิงคุณภาพ ความรับผิดชอบต่อสังคม ตลอดจนลักษณะที่แตกต่างกันในเชิงบทบาทและพันธกิจที่แตกต่างกันของมหาวิทยาลัยและสาขาวิชาการ โดยเฉพาะอย่างยิ่งเป้าหมายของอุดมศึกษาที่พึงมีต่อท้องถิ่นที่ตนตั้งอยู่เกณฑ์ดังกล่าวไม่เพียงแต่เป็นเกณฑ์ที่ไม่เหมาะสม หากแต่ยังก่อให้เกิดการเบียดขับมหาวิทยาลัย และงานวิชาการในสายอื่น ๆ ที่ทรงคุณค่าหากแต่ไม่อาจแข่งขันได้ในเชิงปริมาณออกไปอีกด้วย

2.คุกคามเสรีภาพทางวิชาการ การรวมศูนย์อำนาจและการทำลายธรรมาภิบาลของอุดมศึกษา การบังคับใช้ระบบประกันคุณภาพ ตลอดจนตัวชี้วัด (KPI)จำนวนมากของสกอ. ไม่เพียงแต่ซ้ำซัอนกับระบบประกันคุณภาพที่มีอยู่แล้วของสมศ.แต่ยังคุกคามเสรีภาพทางวิชาการของอุดมศึกษาและคณาจารย์ ด้วยการบังคับใช้กรอบคิดแบบมาตรฐานเดียวกับทุก ๆ ศาสตร์และสาขาวิชาการ โดยมิได้เปิดให้มีการรับฟังความคิดเห็นใด ๆ จากสมาชิกในชุมชนวิชาการ ซึ่งเป็นขัดต่อบทบัญญัติว่าด้วยอิสรภาพทางการบริหารงานของมหาวิทยาลัยตามที่ได้กำหนดไว้ในพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยอีกด้วย

3. ทำลายคุณภาพวิชาการด้วยระบบการประกันคุณภาพอันด้อยประสิทธิภาพ กรอบมาตรฐานคุณวุฒิอุดมศึกษา (มคอ.)ที่พัฒนาโดยสกอ.และบังคับใช้กับมหาวิทยาลัยและคณาจารย์ทั่วประเทศนั้น เป็นกรอบที่ด้อยคุณภาพ และคับแคบในทางแนวคิด ไม่มีส่วนใดที่เกี่ยวข้องหรือช่วยในการยกระดับคุณภาพของการเรียนการสอน แต่กลับเพิ่มภาระงานกรอกเอกสารจำนวนมหาศาลให้กับคณาจารย์ สกอ.มักอ้างถึงความจำเป็นในการบังคับใช้กรอบมาตรฐานคุณวุฒิฯ เพื่อควบคุมกำกับมหาวิทยาลัยก่อตั้งใหม่ ให้มีคุณภาพที่ได้มาตรฐาน แต่การบังคับกรอกเอกสารจำนวนมาก ย่อมมิใช่แนวทางการควบคุมกำกับเชิงคุณภาพกว่าสองปีของการบังคับใช้มคอ.ได้เกิดการลอกข้อมูลระหว่างกันของสาขาวิชาต่าง ๆ ทั้งในและนอกมหาวิทยาลัย ด้วยภาระงานที่หนักอึ้ง คณาจารย์ส่วนใหญ่จึงกรอกข้อมูลสักเพียงแต่ให้เสร็จไป หรือกระทั่งเกิดการว่าจ้างกลุ่มบุคคลขึ้นมาทำหน้าที่ในกรอกข้อมูลแทนคณาจารย์ ซึ่งได้ทำให้มคอ.ที่บังคับใช้โดยสกอ.กลายเป็นเครื่องมือที่ไร้ความหมาย และไม่มีผลใด ๆ ต่อการควบคุมกำกับคุณภาพของมหาวิทยาลัยแต่อย่างใด

ข้อเสนอของคณาจารย์

1.ทิศทางการพัฒนาอุดมศึกษาควรเน้นเป้าหมายเชิงคุณภาพและการรับใช้สังคม เพื่อให้การปฏิรูปอุดมศึกษานำไปสู่การเปลี่ยนแปลงเชิงคุณภาพอย่างแท้จริง ขอให้สกอ.ทบทวนแนวทางการผลักดันมหาวิทยาลัยที่มุ่งสู่ความเป็นเลิศ ด้วยมาตรฐานเชิงเดี่ยวของการจัดอันดับ และยึดหลักเกณฑ์การประกันคุณภาพเชิงปริมาณเพียงอย่างเดียว โดยสกอ.ควรหันมาพัฒนาแนวทางความเป็นเลิศของอุดมศึกษาที่วางอยู่บนหลักการที่เคารพต่อความหลากหลายทางวิชาการ และความแตกต่างของมหาวิทยาลัย บูรณาการแนวทางเชิงคุณภาพเข้าเป็นส่วนหนึ่งการพิจารณาความเป็นเลิศ และให้ความสำคัญต่อการตอบสนองและรับผิดชอบต่อสังคม และตอบปัญหาต่อท้องถิ่นที่มหาวิทยาลัยตั้งอยู่ อันเป็นพันธะกิจสำคัญที่สถาบันอุดมศึกษาควรให้ความสำคัญ นอกเหนือไปจากมุ่งแข่งขันไปสู่ World Class Universities

2.การปฏิรูปอุดมศึกษาต้องวางอยู่บนหลักการของการเคารพเสรีภาพทางวิชาการ แนวทางการปฏิรูปอุดมศึกษาไทย ควรเปลี่ยนจากระบบการรวมศูนย์อำนาจที่เน้นการควบคุมบังคับ มาสู่การสนับสนุนและส่งเสริม ให้สถาบันอุดมศึกษา ตลอดจนสมาคมวิชาการต่าง ๆ ได้มีอิสระ และเสรีภาพ ตลอดจนมีส่วนในการพัฒนาและเสริมสร้างความเข้มแข็งให้กับคุณภาพทางวิชาการของตนเอง สนับสนุนทางเลือกอื่น ๆ ในการพัฒนาคุณภาพการเรียนการสอน โดยให้ความสำคัญกับความหลากหลายและแตกต่างของลักษณะเฉพาะของสาขาวิชา สกอ.ควรปรับบทบาทของตนเองไปสู่การสนับสนุนเสรีภาพ และการมีส่วนร่วมของสถาบันต่าง ๆ ในการพัฒนาคุณภาพทางวิชาการ ลดความซ้ำซ้อนและภาระงานทางเอกสารของระบบประกันคุณภาพที่มีอยู่ และหันมาสนับสนุนให้เกิดเวทีการแลกเปลี่ยนทางวิชาการ เพื่อให้เกิดการพัฒนาระบบประกันคุณภาพทางวิชาการอย่างแท้จริง

3.ขอให้มีการยกเลิกประกาศกระทรวงศึกษาธิการ เรื่อง กรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ พ.ศ. 2552 เนื่องจากซ้ำซ้อนกับระบบการประกันคุณภาพการเรียนการสอนที่มีอยู่แล้วของสมศ.และการประกันคุณภาพภายใน (SAR)ที่ต้องจัดทำอยู่แล้วทุกปี ตลอดจนขัดกับอิสรภาพของมหาวิทยาลัย สกอ.ควรจัดให้มีการประมวลและรวบรวมปัญหาระบบการประกันคุณภาพการเรียนการสอนของอุดมศึกษาไทย เปิดให้การประชุมเพื่อรับฟังและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นในเรื่องแนวทางการพัฒนาแนวทางการประกันคุณภาพที่มีความยืดหยุ่น คำนึงถึงความแตกต่างและหลากหลายของมหาวิทยาลัยเป็นสำคัญ โดยการมีส่วนร่วมของคณาจารย์ สมาคมวิชาการ และสมาคมวิชาชีพ ตลอดจนผู้มีส่วนได้ส่วนเสียต่าง ๆ

คณาจารย์ดังรายชื่อแนบท้ายนี้ หวังเป็นอย่างยิ่งว่า ข้อเสนอต่าง ๆ ที่ประมวลจากความคิดเห็นของคณาจารย์ของมหาวิทยาลัยทั่วประเทศจะได้รับการพิจารณาอย่างจริงจัง จากผู้บริหารประเทศ สกอ. ตลอดจนผู้ที่เกี่ยวข้องกับการบริหารอุดมศึกษาไทย เพื่อให้การทิศทางการปฏิรูปอุดมศึกษาเป็นไปอย่างมีคุณภาพ และยังประโยชน์ต่อสังคมอย่างแท้จริง